Yaş gruplarına göre beslenmenin püf noktaları

Bebeğin beslenme dönemleri

1- Emme dönemi: Yeni doğmuş bebek bu dönemde sadece anne sütü ya da hazır mama ile beslenir. Özellikle bu dönemde verilen anne sütünün bebeğin sağlıklı gelişiminde büyük rolü vardır. Bebek emme refleksi ile doğar. Emme refleksi bebek anne karnında iken geliştiği için, bir ay erken doğan bebekler de emebilir. Yeni doğan bebeklerin yutma refleksi tam olarak gelişmediğinden kaşıkla beslenemezler.

2- Geçiş dönemi : (4.-6. aydan 10. aya kadar): Bebekler bu dönemde anne sütü veya hazır mamanın yanında diğer gıdaları da denemeye başlar.

3- Erişkin tipi beslenme dönemi (8-10. aydan sonra): Bebek 8-10. aydan sonra ufak parçalara bölünmüş yetişkin yemeklerini boğulmadan yutabilir ve yiyebilir. Karışık beslenmeye geçiş bebekten bebeğe değişiklik gösterir. Çünkü her bebeğin sinir, sindirim, ve böbrek işlevinin gelişmesine göre olgunlaşma süreci farklıdır.

Geçiş döneminde çok sabırlı olmak gerekir. Çünkü bebekler bu geçişi yadırgayıp kaşıkla beslenmeyi reddedebilir, verilen lokmaları ağızlarından çıkarabilirler. Bu durumda zorlamak yerine sabırlı davranıp ertesi gün kaşıkla beslenme yeniden denenebilir. Altıncı aya doğru bebek verilen gıdalara karşı tepki göstermeye ve daha seçici olmaya başlar. Örneğin tadını sevmişse ağzını açar, sevmemişse ağzından çıkarır ve yutmaz. Farklı ve yeni besinler özellikle bebek açken verilmelidir. Yeni besine olumsuz tepki veren bebeğin alıştırılması için bir diğer yöntem, yeni besini tanıdığı ve sevdiği başka bir besinle birlikte verilmesidir. Bir erişkinin hiçbir zaman yiyemeyeceği böyle bir karışımı bebek büyük bir iştahla yiyebilir. Geçiş dönemindeki bebeklerin oturmaya başlamaları artık katı gıdaları da yiyebileceklerini gösterir. Yeni besinle tanıştıktan sonra diğerine başlamak için en az 5 gün ara verilmelidir. Bu beş gün, bebeğin yeni besine alerjisi olup olmadığını anlamak için gereklidir. Besine karşı alerji ya da tahammülsüzlük durumunda, o besini vermeye en az iki üç hafta süreyle vazgeçilmelidir.

Ek beslenmeye geçiş

Çoğu anne, çocuklarının bir an önce gelişmesi arzusuyla hemen karışık beslenmeye geçmek ister. Ancak ek gıdalara en erken dördüncü, en geç de altıncı ayın bitiminde başlanmalıdır.

Dikkat etmeniz gerekenler...

Bir yaşına kadar bebeklerin mamalarına tuz, şeker, baharat ya da başka bir tatlandırıcı konulmamalıdır. Katı gıdalar kaşıkla verilmelidir. Kaşıkla yedirirken sabırlı davranmak önemlidir. Yeni besinlere, annenin yorgun olmadığı, keyifli bir zamanda başlanırsa, bebeğin bu gıdaya alışması daha kolay olur. Yumuşak kıvamlı gıdalardan daha katılara, aşamalı olarak geçilmelidir.

İki yaş ve daha büyük çocuklarda sofra beslenmesi

Bu yaştaki çocuklar kapris yapmayı ve annelerinin zayıf noktalarından istifade etmeyi iyi bilirler ve bu becerilerini kullanmak için seçtikleri en ideal yer de sofradır. Çünkü annenin beslenme konusunda ne kadar hassas olduğunu biliyorlardır. Bu durumu farkında olmayan bir anne sofrada çocuğuna yapılacak en doğru davranışın ne olduğunu bilmezse, yemek yeme problemini daha kötüye götürebilir. Sofrada dengeli ve yumuşak bir otorite kurmak gerekir. Ne çok taviz vermeli, ne de gereksiz sertlik göstermelidir. Çocukların bir yemekten çok miktarda yemesindense, her çeşitten az miktarlarda yemesi daha yararlıdır. Bu yüzden sofrada mümkün olduğunca çok çeşit bulundurmak ve çocuğun seçim yapmasını sağlamak gerekir. Bunun için öğle ve akşam yemeklerinde daima bir çeşit çorba, yoğurt, salata veya domates, ekmek, süt, mönüdeki yemeklere ilave olarak bulunmalıdır. Et suyuyla hazırlanan çorbalar çocuk için ideal bir besindir. Özellikle kabak, havuç ve maydanoz ile çeşnilendirilmiş olanları daha da yararlıdır.

Günde bir ya da iki kez sebze ve meyva yedirilmelidir. Günde üç dilim ekmek ve 1-2 kez nişastalı yiyecek beslenme listesinde bulunmalıdır.

Öğünler arasında çocuğa şekerleme vermek iştahı azaltarak yetersiz beslenmeye yol açtığı gibi, diş çürüklerinin de başlıca nedenidir. Çay, kahve, içerdikleri uyarıcılar nedeniyle sinirliliğe yol açtığı için hiç tattırmamak en iyisidir. Ayrıca çocuğun sabah, öğle ve akşam yemeklerinde süt içmesi ve bunu bir alışkanlık haline getirmesi de önemlidir. Çocuğun bu okul öncesi yaşlardaki beslenmesi fiziksel gelişiminin yanı sıra zeka gelişimi ve öğrenme yeteneklerinin gelişmesinde de önemli derecede etkilidir.

Okul çağındaki çocukların beslenmesi

Okul çağı 6-12 yaş grubu çocukları kapsar. Okul bu yaşlardaki çocukları hayatlarının büyük bir bölümünü kapsamakta ve düzenlerini etkilemektedir. Bu sebeple okula giden çocukların beslenmesine ayrı bir özen göstermek gerekmektedir. Dengesiz beslenme çocukların duygusal ve kişilik gelişimlerini olumsuz etkilediği gibi geçiştirilen öğünler derslerinde başarısız olmasına bile neden olabilir.

Ayrıca okul çağı, çocukların sosyal çevrelerinin ve aktivitelerinin de geliştiği ve arttığı bir dönemdir. Çocuğun gelişiminde artık aile çevresi dışında bazı faktörler de etkilidir. Gerek okul kuralları, arkadaşlarının davranışları, gerek öğretmenlerinin yaklaşımları çocuğun başarılarını, kişiliğinin şekillenmesini etkiler.

Okul çağındaki çocuklarda ilk önemli konu sabah kahvaltısıdır. Okula gitmek için erken kalkmak zorunda olan çocuklar, genellikle kahvaltı yapmaları gereken saati de uyku ile geçirir ve beslenmenin üzerinde çok etkisi olan zihinsel faliyetlerine günün en önemli öğününü atlayarak başlarlar.

Eğer okulda öğle yemeği veriliyorsa, besinlerin miktarı çocuğun günlük ihtiyacının 1/3'nü karşılmalı. Evden getirilen besinlerin de gene çocuğun ihtiyaçlarına göre hazırlanması ve bu konuda bilinçli davranılması gerekir.

Okul çağındaki çocuklar artık dışarıda kendi başlarına da yemek yiyebileckleri için, onlarında yiyecekler konusunda bilinçlerdirilmesi gerekir. Örneğin kolalı içeceklerin, şekerli yiyeceklerin çok tüketilmesi halinde yaratacakları zararlar anlatılmalı, okulun kantininde sağlıklı yiyecekler satılıp satılmadığı denetlenmelidir. Okul çevresindeki yiyecek yerleri kontrol edilmeli, mümkünse çocuğun okul dışında bir yerde yemesi engellenmelidir.