Şarap Sözlüğü

Asidite: Üzümde doğal olarak bulunan tartarit asit miktarıdır.

AOC: “Appellation d’Origine Controlée” Fransa da uygulanmakta olan ve şarap üretim bölgelerini tamamen resmi olarak kontrol altına alınmış coğrafi sınırları, beraberinde üzüm çeşitlerini, üretim miktarlarını ve diğer bölgesel kıstasları belirtmek için kullanılan, yüksek kalite şaraplarda kullanılan resmi kategoridir.

Aroma: Şarabın burunda algılanan kokusu.

Aromatik: Burunda hissedilen kokuların daha yoğun olduğu meyve ve çiçeksi kokuların ağırlık kazandığı şaraplarda algılanan kokuları ifade etmek için kullanılır.

Bacak: Kadehteki şarabın yavaşça dairesel hareketler ile çalkalanması (merkezkaç uygulanması) sonucunda şarap kadehin iç cidarlarında bir miktar yükselir ve yollar çizerek aşağıya doğru süzülürken Fransızcada bacak (jambes) ya da gözyaşı (larmes) anlamına gelen oluşumlar meydana getirir.

Birincil Aroma: Şarap yapılan üzüm çeşidinden kaynaklı tazelik hissi veren aromaları ifade etmek için kullanılır.

Bouchonné (bu-şo-ne): Mantar enfeksiyonu sonucunda bozulmuş (okside olmuş) şaraplar için kullanılan bir terimdir.

Bouquet(Buke): Aromalar’ın daha baskın olarak hissedildiği olgun yada olgunlaşma aşamasındaki şarapların aromalarını ifade etmekte kullanılır.

Cibre: Üzümün sıkılmasından sonra üzüm şırasından arta kalan kabuk, çekirdek ve saptan oluşan artığa verilen addır.

Dekantasyon: Şarabı içmeye başlamadan önce, şarabın yılına ve üzüm türüne de bağlı olarak belirli bir süre, “Karaf”a aktarılarak hava ile temasının sağlanmasıdır. Bu işlemin amacı, genel olarak şarabın aromalarının daha belirgin olarak ortaya çıkması ve uzun yıllar beklemeden kaynaklı oluşabilecek kötü (ağır) kokuları şaraptan uzaklaştırmaktır.

Degüstasyon: Bir şarabın özelliklerinin ifade edilebilmesi için tadılmasına degüstasyon denir. Görsel, koku ve tad duyularının tamamının bileşimi ile oluşan genel intiba.

Denge: Şarapta bulunan alkol, asit, tanen ve şeker oranlarının uyum içinde birbirine baskın çıkmadan damakta eşit olarak algılanıyorsa bu şarap dengeli bir şarap olarak adlandırılır. Kaliteli şaraplarda mutlaka bulunması gerekli bir özelliktir.!

Derinlik: Şarabı ağızımızda gezdirmeye başladığımızda tek bir tad olgusu yerine birbirinden farklı tadlar algılayabiliyorsak bu derinlik ifadesi ile tarif edilmektedir.

Enoloji: Şarap ile ilgilenen bilim dalı.

Estate Bottling: Şarabın, üzümlerin yetiştiği bölgede kurulan tesislerde üretildiğini ifade eder. Buradaki avantaj, bağlardan toplanan üzümlerin, tesislere yakın olması sayesinde toplanan üzümlerin hava ile teması sonucu oksidasyona başlamadan işlenmeye başlamasıdır.

Fermantasyon: Üzüm şırası içinde doğal olarak bulunan şekerin, mayalar tarafından yenilerek alkole dönüştüğü işlem sürecine verilen addır.

Finish: Bir şarap damakta gezdirilip yutulduktan veya tükürüldükten sonra ağızda bıraktığı son etki için kullanılır. Aynı zamanda finish’i ‘uzun’ olan bir şarabın tadı ağzınızda uzun bir süre kalır, tadılan şarabın kaliteli olduğunun bir göstergesidir.

Geniş: Şarabı ağzımızda dolaştırdıktan sonra damakta bıraktığı tokluk/doygunluk hissidir.

Gövde: Şarabı ağızımızda gezdirdikten sonra damakta bıraktığı ağırlık hissine verilen addır. Genelde zayıf, orta veya tam olarak telaffuz edilir.

Kav: Şarapların sabit ısı, nem (%65-70) seviyesinde olduğu, titreşim ve ışıktan korunaklı bir yerde, yatık olarak dinlenmeye bırakıldığı yerlere verilen addır.

Kadifemsi: Damakta dengeli, esnek ve yumuşak dokulu his uyandıran şarapların tarifinde kullanılır.

Karakter: Yapısında tad, aroma, tanen ve genel görünümde güçlü ve dengeli şaraplar için telaffuz edilen bir ifadedir.

Konsantre: Tadları, aroması ve tanen’i yüksek yoğunlukta bulunan şaraplar için kullanılan bir ifadedir.

Kupaj: Farklı üzüm türlerinden elde edilen iki yada daha fazla sayıda şarap çeşidinin birbiriyle harmanlanması ile oluşan şaraplara verilen genel addır. Genelde kupaj’da hedeflenen farklı aroma ve lezzetlerde şaraplar oluşturmaktır.

Likör şarap: Fermantasyonları durdurulup, alkol eklenerek üretilen şaraplardır. Bu nedenle, alkol oranları normal şaraplardan daha yüksektir. (örn: Porto gibi.)

Magnum: 1.5 litre hacmindeki büyük boy şişelere verilen isimdir.

Maserasyon: Kırmızı ve roze şarap üretiminde, üzümlerin kabuk ve çekirdekleriyle birlikte bekletilerek renk, tanen ve diğer organik maddelerin şaraba kazandırıldığı işleme verilen addır. (Cibre fermantasyonu olarak da ifade edilir)

Maya: Üzüm şırasında bulunan şeker ile beslenip, bunun sonucunda şekeri alkole çevirilmesini sağlayan tek hücreli mikroorganizmalardır.

Primeur (Genç) Şarap: Üzümün birincil aromalarını kaybetmeyeceği şekilde özel bir yöntem ile üretilip vakit kaybetmeden şişelenip, satışa sunulan ve fazla bekletilmeden, tercihen 6 ay, üzümün türüne göre en geç 12 ay içinde tüketilmeleri gereken şaraplardır.

Sek: Tatlı olmayan şarap demektir. Aynı zamanda damakta sert tadlar bırakan şaraplar için de bu ifade kullanılır. Ancak etiketinde sek olarak belirtiliyor ise tatlılık bulundurmadığını ifade eder.

Sepaj: Fransızcada, şarabın yapımında kullanılan üzüm çeşidini ifade etmek kullanılır. Sepaj (monosepaj) şarap ise varietal olarak da anılan tek bir üzüm çeşidinden yapılan şaraplara verilen isimdir.

Tanen: Üzüm’ün kabuğundan şaraba geçen ve ağızda burukluk veren maddedir, özellikle kırmızı şarapta beyaz şaraba oranla çok daha fazla yoğun olarak bulunur. Tanen üzüm kabuğu dışında, dinlendirme işlemi sırasında meşe fıçı kullanılmış ise fıçıdan da şaraba bir miktar tanen geçebilir.

Vintage (Rekolte): Bağbozumunu ifade eder, ancak bazı üreticiler tarafından üzümlerin toplanıp şarap üretimine başlanan yıl olarak da ifade edilebilir.

Vin de Pays: AOC klasmanından daha aşağıda bulunan genel olarak ülke şarabı olarak ifade edilen şaraplar için kullanılan bir kategoridir.

Vitikültür: Bağcılık bilimi ve uygulamalarına verilen addır. Bağların bulunduğu iklim şartları, toprak koşulları, coğrafi bölgeye uygun üzüm çeşidinin seçimi, bağların tesis edilmesi, aşılama, hastalıklara karşı mücadele ile ilgilenen bir bilim dalıdır.

Yarı Sek: Tatlılığı çok hafif derecede hissedilen şaraplardır.

Yarı Tatlı: Tatlılık oranı yarı sek’ten daha yüksek olan ancak tam anlamı ile tatlı olarak nitelendirilmeyen şarapları tarif etmek için kullanılır.